Możliwości zatrudniania osób z niepełnosprawnością


Jednym z największych i najbardziej aktualnych problemów rynku pracy jest niewątpliwie niedobór kandydatów. Pracodawcy skarżą się, że znalezienie dobrego pracownika często graniczy z cudem, bo ludzi chętnych do pracy brak. Tymczasem istnieje liczna grupa osób chętnych i gotowych do zatrudnienia, która jest niezauważalna, a czasem nawet celowo pomijana przez pracodawców w procesie rekrutacji. Mowa oczywiście o osobach z niepełnosprawnością. Szacuje się, że na polskim rynku pracy jest ok. 500 tys. osób niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym, które są nieaktywne zawodowo lub pracują w szarej strefie. Naszą intencją jest zmiana tej sytuacji, z korzyścią dla wszystkich stron.
W dobie dofinansowań unijnych i samorządowych, a także szeroko pojętego rozwoju technologicznego - posiadamy wachlarz narzędzi, dzięki którym osoba z niepełnosprawnością, może śmiało wkroczyć i poczuć się komfortowo również na otwartym rynku pracy. Nie tylko w sektorach usług porządkowych i ochrony, z którymi najczęściej takie osoby się identyfikuje.

Rozwiązań jest wiele, bo i aspekt niepełnosprawności jest bardzo złożony. Mówiąc o osobie z niepełnosprawnością, mamy na myśli nie tylko osoby z widocznymi deficytami ruchowymi, intelektualnymi czy sensorycznymi. Niepełnosprawność dotyczy także licznego grona osób zmagających się z chorobami, o których istnieniu często nie mamy nawet pojęcia, a które w mniejszym lub większym stopniu, mogą utrudniać wykonywanie czynności zawodowych. Dokładając do tego całą gamę intensywności zaburzeń i objawów oraz uwarunkowania osobowościowe, otrzymujemy grupę osób, z których każda ma inne potrzeby i będzie wymagała innego wsparcia ze strony pracodawcy. Najważniejsze jest jednak to, że niezależnie od przyczyny i stopnia niepełnosprawności, osoby te bardzo często chcą i jeszcze częściej - mogą pracować.
Nierzadko przyczyną obaw pracodawców przed zatrudnianiem osób z niepełnosprawnością, jest myślenie stereotypowe i uprzedzenia, zupełnie niesłusznie utożsamiające niepełnosprawność z brakiem wykształcenia i kwalifikacji oraz niską motywacją do pracy. Oczywiście takich osób nie brak, również wśród osób pełnosprawnych. Jednak w grupie osób z niepełnosprawnością mamy też przecież osoby wykształcone, absolwentów uczelni wyższych, a nawet wysoko wyspecjalizowanych pracowników, którzy nabyli swą niepełnosprawność w wyniku nagłej choroby bądź wypadku, co sprawiło, że być może stracili swoje kończyny lub wzrok, ale nadal posiadają pozyskane wcześniej wiedzę i umiejętności. Tym, którym z jakiegoś powodu kwalifikacji brak, szereg podmiotów realizujących projekty aktywizacji zawodowej dla osób z niepełnosprawnością, oferuje kompleksowe poradnictwo zawodowe, bezpłatne szkolenia i kursy. Natomiast osoby, które z powodu swoich ograniczeń rzeczywiście nie są w stanie podnieść swoich kwalifikacji, nierzadko potrafią zaskoczyć pracodawców swoimi indywidualnymi umiejętnościami - np. część osób z niepełnosprawnością intelektualną bardzo dobrze czuje się wykonując czynności manualne, powtarzalne i monotonne, których ogół społeczeństwa robić zwykle nie lubi. Osoby z niepełnosprawnością zdeterminowane do podjęcia zatrudnienia, zwykle wchodzą więc na rynek pracy z jakimś potencjałem, potrzebują tylko umiejętnego wsparcia ze strony pracodawcy, by potencjał ten móc wykorzystać.
Obawy generuje tutaj najczęściej szeroko rozumiane dostosowanie stanowiska pracy i potencjalny koszt z tym związany. Warto wspomnieć, że nie każda osoba z niepełnosprawnością będzie takich działań potrzebować. Orzeczenie o niepełnosprawności wydaje się z bardzo wielu powodów. Przyczyny te klasyfikuje się w oparciu o 12 kodów, których część dotyczy m.in. chorób układu pokarmowego, chorób układu oddechowego i krążenia, a także chorób układu moczowo - płciowego. Wśród osób z niepełnosprawnością, mamy więc osoby po nowotworach, po zawałach, z powikłanym nadciśnieniem tętniczym, chorobami nerek czy astmą, które nie będą wymagały celowanej w ich chorobę, adaptacji stanowiska pracy Może jednak się okazać, że takie zmiany rzeczywiście będą potrzebne. Co wtedy?

Fundamentem jest na pewno empatyczna i wspierająca postawa pracodawcy. W przyjaznym otoczeniu, w którym pracownicy czują się bezpiecznie i pewnie, osoba z niepełnosprawnością sama będzie potrafiła zgłosić pracodawcy czego jej brak lub co jej przeszkadza. W odniesieniu do osób z niepełnosprawnością narządu wzroku oraz niepełnosprawnością ruchową, podstawą będzie przestronna, uporządkowana przestrzeń. W jednej firmie konieczne może być przestawienie biurek lub szaf, w innej będzie trzeba oduczyć się trzymania kartonów z zaopatrzeniem i roślin w doniczkach na podłodze w korytarzu. Czasem może zajść konieczność wyłożenia podłogi wykładziną, a czasem wymiany oświetlenia. Osoba poruszająca się na wózku, będzie wdzięczna za umieszczenie wszystkich sprzętów, z których ma korzystać, na wysokości dostosowanej do wózka, a pracownik z dysfunkcją wzroku, będzie potrzebował oznaczeń na szafkach i przedmiotach. Są to jednak małe zmiany i proste rozwiązania, które każdy pracodawca jest w stanie wprowadzić niskim kosztem lub nie dopłacając wcale.

W przypadku osób mających problem z poruszaniem się większa trudność może wiązać się oczywiście z brakiem windy lub ciasną toaletą. Wbrew pozorom, nie są to jednak bariery, które dotyczą wszystkich osób z niepełnosprawnością ruchową. Nawet część osób poruszających się na wózku, potrafi stanąć na chwilę na nogi i przejść parę kroków, także po schodach, trzymając się poręczy lub ściany. Dlatego aspekty dostosowania przestrzeni warto w pierwszej kolejności skonsultować bezpośrednio z osobą zainteresowaną, a w razie jakichkolwiek wątpliwości, zasięgnąć dodatkowej opinii u specjalisty medycyny pracy lub inspektora BHP.

Podobnie rzecz się ma w kontekście dodatkowych urządzeń. Dotyczą one przede wszystkim osób z niepełnosprawnością sensoryczną - osób słabowidzących i niewidomych lub niedosłyszących i niesłyszących, a także osób z zaburzeniami mowy. Chcąc przyjąć taką osobę do pracy, powinniśmy w pierwszej kolejności zapytać się jej, czego będzie potrzebować, by móc bezpiecznie i efektywnie wykonywać obowiązki zawodowe. Jeszcze kilka lat temu, osoby z zaburzeniami narządu wzroku, podejmowały pracę najczęściej w charakterze masażysty lub muzykoterapeuty. Postęp technologiczny sprawił jednak, że dziś osoby niewidome mogą swobodnie korzystać z komputera czy telefonu. Dzięki urządzeniom takim, jak udźwiękowiony komputer, klawiatura brajlowska, syntezator mowy lub dzięki specjalnym aplikacjom ułatwiającym poruszanie się po systemie operacyjnym oraz Internecie, osoby z niepełnosprawnościami sensorycznymi są w stanie sprostać większości wymaganiom technologicznym, stawianym dziś przez pracodawców w procesie rekrutacji.
Zarówno na dostosowanie pomieszczeń, jak i na specjalistyczne oprzyrządowanie, pracodawca może pozyskać dofinansowanie ze środków PFRON, którymi dysponują Powiatowe Urzędy Pracy. Może się to wydawać kłopotliwe, jednak warto pamiętać o tym, że w zamian za adaptację stanowiska pracy, pracodawca otrzymać może wydajnego pracownika np. w sektorze usług związanych z telemarketingiem.

Zatrudnienie na otwartym rynku pracy, jest dla osób z niepełnosprawnością bardzo ważnym elementem życia. Składa się na ich poczucie własnej wartości i przynależności, pomaga się zintegrować, pozwala wypełniać role wynikające z obowiązujących w naszej kulturze norm. Niestety niepełnosprawność medyczna często idzie w parze z niepełnosprawnością społeczną, a wcale nie musi tak być. Mówi się, że pracodawcy nie zatrudniają osób z niepełnosprawnością nie dlatego, że nie chcą tego robić, tylko dlatego, że nie potrafią. Właśnie dlatego, w projekcie "Asystent Pracodawcy", staramy się przekazywać niezbędną wiedzę i kompleksowo wspierać pracodawców w procesie pozyskiwania i zatrudniania pracowników z niepełnosprawnością.

Agnieszka Sztandera - Asystent Pracodawcy

Zdjęcie autorstwa Judita Tamošiūnaitė Pexels
Copyright © ASYSTENT PRACODAWCY | Blog. Designed by OddThemes